Chọn thép xây nhà cần đúng 3 điều: đúng mác thép, đúng đường kính và đúng chủng loại mà bản vẽ kết cấu yêu cầu, kèm nguồn gốc rõ ràng từ nhà sản xuất uy tín. Thép là “xương sống” của móng, cột, dầm, sàn; mua sai loại hoặc thép kém chất lượng ảnh hưởng trực tiếp đến độ an toàn của ngôi nhà.

Đường kính và số lượng thép của từng cấu kiện do kỹ sư kết cấu tính toán theo tải trọng, địa chất và số tầng. Các con số trong bài chỉ để gia chủ hiểu và đối chiếu, không thay cho bản vẽ.
Thép thanh vằn và thép cuộn
| Loại | Hình dạng | Thường dùng cho |
|---|---|---|
| Thép thanh vằn (thép cây) | Thanh thẳng, có gân | Thép chịu lực của móng, cột, dầm, sàn |
| Thép cuộn (thép tròn trơn hoặc có gân) | Cuộn tròn, đường kính nhỏ | Thép đai cột, đai dầm, một số chi tiết phụ |
Mác thép là gì?
Mác thép thể hiện cường độ chịu lực. Thép xây dựng ở Việt Nam thường ghi theo ký hiệu tiêu chuẩn như CB240-T (thép tròn trơn), CB300-V, CB400-V (thép thanh vằn); số càng lớn thì giới hạn chảy càng cao. Bản vẽ kết cấu sẽ ghi rõ mác thép cho từng loại; khi mua, cần đúng mác này, không tự ý thay bằng mác thấp hơn.
Đường kính thép thường gặp trong nhà ở
Trong nhà phố, nhà 2–4 tầng, các đường kính thường gặp như sau (chỉ tham khảo):
| Cấu kiện | Thép chịu lực thường gặp | Thép đai thường gặp |
|---|---|---|
| Móng | Φ12 – Φ20 | Φ6 – Φ8 |
| Cột | Φ14 – Φ22 | Φ6 – Φ8 |
| Dầm | Φ14 – Φ22 | Φ6 – Φ8 |
| Sàn | Φ8 – Φ10 (lưới hai lớp hoặc một lớp) | không có |
Nhà có nhịp dầm lớn, nhiều tầng, đất yếu hoặc làm móng cọc sẽ cần thép lớn hơn. Cách chọn loại móng xem tại nên chọn móng đơn, móng băng hay móng cọc.
Cách nhận biết thép chính hãng
- Trên thân thép vằn có ký hiệu dập nổi của nhà sản xuất, đường kính và mác thép theo chu kỳ.
- Có phiếu xuất xưởng, chứng chỉ chất lượng của lô hàng.
- Mua ở đại lý có hóa đơn, ghi rõ chủng loại, số lượng.
- Cân đối chiếu: thép thiếu đường kính sẽ nhẹ hơn trọng lượng tiêu chuẩn của cùng loại.
- Bề mặt không gỉ sét nặng, không nứt, không cong vênh.
Bảo quản thép tại công trường
- Kê cao khỏi mặt đất, che bạt tránh mưa.
- Xếp riêng theo đường kính để thợ không lấy nhầm.
- Gỉ nhẹ có thể làm sạch; thép gỉ nặng, bong vảy cần hỏi ý kiến kỹ sư trước khi dùng.
Kiểm tra thép trước khi đổ bê tông
Đây là bước nghiệm thu quan trọng nhất của phần thô: đếm số thanh, đo khoảng cách đai, kiểm tra nối chồng, kê lớp bê tông bảo vệ. Xem các mốc giám sát thợ xây và chọn mác bê tông cho móng, cột, dầm, sàn.
Với gói xây nhà phần thô hay trọn gói, thép do nhà thầu cung cấp theo chủng loại ghi trong hợp đồng; gia chủ nên yêu cầu ghi rõ nhãn hiệu và mác thép.
Những sai sót hay gặp với thép
- Thay thép theo ý thợ hoặc đại lý mà không hỏi kỹ sư.
- Khoảng cách đai thưa hơn bản vẽ, nhất là ở đầu cột, đầu dầm, nơi chịu lực lớn.
- Nối thép sai vị trí hoặc đoạn nối chồng quá ngắn.
- Không kê con kê, thép nằm sát cốp pha, lớp bê tông bảo vệ quá mỏng khiến thép dễ gỉ về sau.
- Để thép ngoài trời lâu ngày, gỉ nặng mới dùng.
Những lỗi này đều khó sửa sau khi đã đổ bê tông, vì vậy bước nghiệm thu cốt thép cần có kỹ sư và gia chủ cùng kiểm tra. Danh sách các mốc nghiệm thu xem tại checklist nghiệm thu nhà mới.
Cần kỹ sư kiểm tra bản vẽ kết cấu? Kỹ sư Xây Dựng Ngọc Linh khảo sát và lập dự toán miễn phí tại Thanh Hóa. Gọi hoặc nhắn Zalo 0975 278 325, hoặc ghé văn phòng LK15.5 Central Riverside, Đại Lộ Nam Sông Mã, phường Hạc Thành, Thanh Hóa.
Câu hỏi thường gặp
Có nên dùng thép to hơn bản vẽ cho chắc?
Không nên tự ý thay đổi. Thép to hơn làm tăng chi phí, có thể làm dày đặc cốt thép khiến bê tông khó lèn chặt. Mọi thay đổi cần kỹ sư kết cấu đồng ý.
Thép cuộn và thép cây khác giá không?
Giá tính theo khối lượng và thay đổi theo thời điểm, chủng loại, nhà sản xuất. Nên lấy báo giá từ đại lý tại thời điểm mua.
Ngọc Linh dùng thép gì?
Chủng loại và nhãn hiệu thép được ghi rõ trong hợp đồng theo gói vật tư gia chủ chọn; xem các gói vật tư xây nhà trọn gói và dịch vụ xây nhà trọn gói Thanh Hóa.
